Wiktor Budzyński

nota biograficzna:

(120x0)budzynskiwiktor

BUDZYŃSKI Wiktor Kazimierz (4 III 1906 Sta­nisławów - 30 IV 1972 Londyn), aktor, piosen­karz, reżyser, kierownik artyst., dyrektor teatru. Był synem inżyniera Wiktora B. i Zofii ze Sztarklów (Starklów), mężem najpierw aktorki Ewy Stojow­skiej, potem Zofii B., ojcem dziennikarza i artysty estrady, Janusza Budzyńskiego. Mieszkał z rodzi­cami we Lwowie, gdzie ojciec zajmował stanowisko nadradcy woj. lwowskiego. We Lwowie, podczas wojny pol.- bolszewickiej w 1920, był w służbie ochrony Wojska Pol., nast. uczył się w VI Gimn., które ukończył w 1924. Studiował prawo na Uniw. Jana Kazimierza (dyplom w 1929). Uczył się rów­nież w lwow. szkołach muz., m.in. śpiewu u Z. Fran­kowskiej i M. Lewickiego. Już w latach szkolnych, a nast. uniwersyteckich zaczął pisać wiersze, pio­senki, skecze, organizował przedstawienia i koncerty studenckie. W 1926 (lub 1928) założył i do 1931 prowadził t. akademicki Nasze Oczko, dla którego napisał pięć rewii. W czerwcu 1929 zdał egzamin aktorski przed komisją ZASP-u i uzyskał prawo angażowania się w dziale operetki. We Lwowie szybko zdobył popularność jako autor i wykonawca piosenek i został zaproszony na występy do War­szawy. W 1930 występował w warsz. t. rewiowych Morskie Oko (od czerwca) i Uśmiech Warszawy (wrzesień, październik). Od 1931 do 1939 stale pracował w rozgłośni PR we Lwowie, najpierw jako referent audycji rozrywkowych, a nast. jako kier. programowy. Był autorem i reżyserem wielu słuchowisk; twórcą, kier. artyst. i jednym z wyko­nawców niezwykle popularnej przed II wojną świat., nadawanej od 1932, cotygodniowej audycji "Wesoła Lwowska Fala" (pocz. "Wesoła Niedziela", a od 1936 pn. "Ta-joj"), z typami b. lubianych i znanych w całej Polsce postaci takich, jak: Szczepko i Toń­ko, Aprikosenkrantz i Untenbaum, Radca Strońć. Okresowo współpracował z teatrami, m.in. w 1937 pisał piosenki dla warsz. Operetki na Karowej; od listopada 1938 występował w T. Wielkim we Lwo­wie w operetce 'Zakochana królowa". Po wkroczeniu Armii Czerwonej 17 IX 1939, wraz z częścią pracowników lwow. rozgłośni, m.in. "Lwowskiej Fali", przekroczył granicę rumuńską. W Rumunii zespół radiowy pod kier. B. przekształ­cił się w teatr i pn. Pol. Zespół Artystyczny YMCA "Lwowska Fala" rozpoczął występy w obozach in­ternowanych żołnierzy pol.; pierwsze przedstawienie odbyło się 14 XI 1939 w Buzau. Odtąd zespół ten, kierowany przez B., działał stale do końca wojny, dając przedstawienia dla widzów pol. i alianckich. Najpierw występował w Rumunii, nast. od końca grudnia 1939 we Francji, w Paryżu i na prowincji pn. Polowa (później Wojskowa) Czołówka Teatralna Wojska Pol. Nr 1 "Lwowska Fala"; od poł. 1940 w Wielkiej Brytanii, gdzie stał się zespołem teatr. 1 Korpusu Wojska Polskiego; działał najpierw w Szkocji, nast. odwiedzał także inne miejsca postoju jednostek pol., oddziały marynarki, lotniska i ośrod­ki cywilnego uchodźstwa. W 1944, podczas ofen­sywy aliantów na kontynencie, zespół występował na pierwszej linii frontu we Francji, Belgii, Holandii i północnych Niemczech jako czołówka artyst. 1 Dywizji Pancernej pod dowództwem gen. S. Ma­czka. W zespole tym B. pełnił różnorodne funkcje: był kier. artyst., reżyserem, autorem większości te­kstów, kompozytorem piosenek, konferansjerem, ak­torem i piosenkarzem. W 1945 z trzonem zespołu wrócił do Anglii, gdzie pozostał na emigracji. W październiku i listopadzie 1945 zespół występował w Edynburgu, a w grudniu t.r. został rozwiązany. B. zamieszkał w Edynburgu, zajął się pracą pisar­ską, m.in. napisał kilka komedii dla T. Polskiego ZASP w Londynie; w 1948 występował na tej scenie jako aktor w swej sztuce Spotkanie. Brał udział w wieczorach okolicznościowych organizo­wanych przez ZASP. Od 2 I 1949 do 1952 był kier. artyst. teatrzyku satyry i piosenki "Niebieski Balonik" w Londynie. W 1952 wyjechał do Mo­nachium, gdzie do 1963 pracował w Rozgłośni Pol­skiej Radia Wolna Europa, m.in. jako autor i reżyser audycji "Podwieczorek przy mikrofonie". Po powrocie do Anglii, mieszkał w Londynie. W 1963-65 współ­pracował z Pol. Sekcją BBC, m.in. prowadził au­dycję "Parada przebojów". Nadal pisał sztuki dla T. Polskiego ZASP, współpracował też z nim jako reżyser; wystawił m.in. "M" jak miłość (swego autorstwa, 1968), "Gorący uczynek" (1971). W 1967-71 współpracował z telewizją zachodnio-niemiecką. Był autorem dram.; przed II wojną świat. wysta­wiano jego komedie i wodewile: 'Tu straszy!", "Po­szukujemy zdolnego włamywacza", "Na Łyczakowie"; w czasie wojny był autorem tekstów "Szopek bez­blackautowych" (1941-43); po wojnie poważnie za­silił repertuar T. Polskiego ZASP w Londynie, gdzie największym powodzeniem cieszyły się jego kome­die: "Spotkanie", "Displaced Person", "Preclarka z Po­hulanki" (dwie ostatnie grane też były przez wiele zespołów emigracyjnych w Europie i USA). Był autorem wielu słownych i muzycznych audycji ra­diowych. Dla radia i sceny pisał rewie, skecze, groteski, dialogi, wiersze, teksty i muzykę piosenek, w tym b. popularne piosenki lwow., okupacyjne i żołnierskie. Przed II wojną świat. wydano we Lwo­wie cykl tomików jego rewii pt. "Rewia za 3 grosze". W 1947 w Edynburgu wydano "Na wojennej Lwo­wskiej Fali" (Wybór piosenek, wierszy i humoru z wojennych programów teatru żołnierskiego "Lwo­wska Fala" z lat 1939-1946). Przez wiele lat zaj­mował się publicystyką; przed II wojną świat. pisał felietony do lwow. "Szczutka", "Wieku Nowego", "Słowa Polskiego"; w 1940-46 współpracował z "Polską Walczącą", później z prasą emigracyjną: "Dziennikiem Polskim", "Tygodnikiem Polskim" i "Gazetą Niedzielną" (tu publikował do 1972).

Bibl.: Bibliografia dramatu; Cz. Halski: Polskie Radio Lwów, Londyn 1985; Kwiatkowski: Tu PR Warszawa; Łoza: Czy wiesz (il.); Marczak-Oborski: Teatr czasu wojny; Nowak: Wojna (il.); Osiński: Repertuar; Sempoliński: Wiel­cy artyści; Dz. Pol. i Dz. Żołnierza 1945 nr 294, 297, 1972 nr 104, 106, 109, 112 (il.); Gaz. Niedzielna 1972 nr 20, 23; Kur. Warsz. 1930 nr 164, 241, 271, 1938 nr 307, 329; Na Antenie 1972 nr 111 (il.); Orzeł Biały 1972 nr 95 (il.); Pam. Teatr. 1973 z. 3-4 s. 434, 445-484, 1988 z. 1-2 s. 4, 6, 11, 12, 16, 49, 59-61, 65-67, 82, 86, 88; Rocz. Lit. 1972; Szpilki 1988 nr 4 (J. Budzyński); Tydzień Pol. 1972 nr 19, 21, 50 (il.); Archiwum Czołówki Teatr. Wojska Pol. "Lwowska Fala", IS PAN; Programy, MTWar­szawa; Wycinki prasowe oraz wspomnienia o B. (m.in. L. Kielanowskiego), Redakcja Słownika biograficznego te­atru polskiego IS PAN.

Ikon.: Fot. - Arch. Dok. Mech.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994


dokumenty

NazwaSygnaturaOpisData
Baby-sitter Monolog Ludwika Lawińskiego z rewii Kabaretu Niebieski Balonik, "Ostatnie wiadomości" nr 19 1951-09-29
List z Londynowa. Hasło i rzeczywistość "Ostatnie wiadomości" nr 135 1951-11-14
Spotkanie z autorem "Spotkania" "Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza" 1961-01-12
Wieczór pieśni - zapowiedź Informacja o występie w Birmingham 1963
Termarella (surf) Tekst piosenki 1964-10-09
Jesień we Lwowie Nuty 1969
Cukierek ze Lwowa Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1970-11-22
Andrzejki Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1970-11-29
Św. Mikołaj Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1970-12-06
Sto funtów za uśmiech dziecka Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-01-03
Wizyta ambasadora Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-01-10
Karnawał lwowski Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-01-17
Na jedną kartę Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-01-24
"Opłatek" Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-01-31
Wizyta krzepiąca Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-02-07
"Albośmy to jacy tacy"? (cz.1) Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-02-14
"Albośmy to jacy tacy"? (cz.2) Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-02-21
Moniuszko po angielsku Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-02-28
Epokowa epoka Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-03-07
Elektronowy medalion Felieton Wiktora Budzyńskiego w 'Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-03-14
Kwestia przyzwyczajenia Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-03-21
Pychałkiewicz Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-03-28
Kwiecień - Plecień Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-04-04
Święcone w Stanisławowie Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-04-11
Kalejdoskop Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-04-25
Wizyta wileńska Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-05-02
Ping-pong Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-05-09
Konfrontacja Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-05-16
Kapliczka na Łyczakowie Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-05-30
Temat szuka autora Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-06-13
Zostanie słowo Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-08-01
"Zakupy przez okno" Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-09-12
Wróżba Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-09-19
Dwuznaczny facet Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-09-26
Japońska krew Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-10-03
Souveniry Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-10-10
Jadą ułany (maszynopis) Maszynopis felietonu Wiktora Budzyńskiego, opublikowanego w "Gazecie Niedzielnej" 1971-10-24
Jadą ułany... Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-10-24
"Nie taki straszny, jak go malują..." Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-11-14
Jak w starej operetce... Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-11-21
Mickey Mouse ma 43 lata! Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-11-28
Fobia nad fobiami Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-12-05
Mister Freedom Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-12-12
Anonim Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1971-12-19
Biuro zgubionych rzeczy Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1972-01-09
Widownia i aktor Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1972-01-16
Słomkowy kapelusz Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1972-01-23
18 funtów Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1972-01-30
Co się za tym kryje? Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą" 1972-02-06
Podziękowanie za uśmiech Wspomnienie o Wiktorze Budzyńskim autorstwa Wiesława Wohnouta, "Dziennik Polski" 1972-05-11
Sceniczna opowieść o naszych losach: komediopisarstwo Wiktora Budzyńskiego Artykuł w "Tygodniu Polskim" 1972-05-20
Pożegnanie Wiktora Budzyńskiego Wspomnienie o Wiktorze Budzyńskim autorstwa Leopolda Kielanowskiego, "Na Antenie" 1972-06
Melpomena polska w terenie Pośmiertnie opublikowany artykuł Wiktora Budzyńskiego, "Na Antenie" 1972-07
List Wspomnienie o Wiktorze Budzyńskim autorstwa Teodozji Lisiewicz, "Wiadomości" nr 1386/1387 1972-10-22
Spis materiałów Programy, ulotki, recenzje, itp.
Egzamin Skecz autorstwa Wiktora Budzyńskiego
Jesionka Skecz autorstwa Wiktora Budzyńskiego
Pierwsza strona pamiętnika (dedykacje i podziękowania)
Informacja o pogrzebie Wiktora Budzyńskiego i notka biograficzna
Pożegnanie Wiktora Budzyńskiego Wspomnienie o Wiktorze Budzyńskim autorstwa Leopolda Kielanowskiego (audycja)
Malarz historii polskiej - Jan Matejko Reportaż słuchowiskowy Wiktora Budzyńskiego
Tęcza zeszła po burzy (Eine Nacht in Brasilien) Nuty i tekst piosenki
Malowany śledź Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą"
Hiszpański deszcz Tekst piosenki (maszynopis i rękopis)
Niczyja Skecz autorstwa Wiktora Budzyńskiego
Biały śnieg Tekst piosenki (rękopis; z drugiej strony spis kolęd)
Jaka ciemna jest noc... (In the still of the night) Tekst piosenki
Słowik w niebie Nuty
Trzy walce Tekst piosenki
Niech się ktoś zakocha Tekst i nuty piosenki
Ładne kwiatki Nuty i tekst piosenki
Powiesz mi kiedyś jedyny... Tekst piosenki
La-la-la Nuty
Nie ma Aniołka Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą"
Lolly-pop Tekst piosenki
Miasto miłości Piosenka ze sztuki "Preclarka z Pohulanki" (tekst)
Nie mów; Możesz; Ach! Jak to dobrze!; Ballada, która się nie zdarzyła; Ta jedna Nuty i teksty piosenek
Powraca tak (dwie wersje tekstu) i Ci-ciu-ci (nuty)
Wirtuoz Monolog Ludwika Lawińskiego z rewii Kabaretu Niebieski Balonik, "Ostatnie wiadomości" nr 25
Ułańska jesień Tekst piosenki
Sztuki Wiktora Budzyńskiego Spis sztuk Wiktora Budzyńskiego wystawionych na scenach lwowskich i londyńskich
Facet na "nie" Felieton Wiktora Budzyńskiego w "Gazecie Niedzielnej" z cyklu "Z niedzielną wizytą"